Donkere Sluis

De langste sluis van Europa
Gouda ligt aan de monding van de rivier de Gouwe in de Hollandse IJssel. De Gouwe komt bij het huidige Bolwerk de stad in en loopt door tot aan de Haven waar hij de Hollandse IJssel instroomt. Op dit traject ligt ‘de langste schutsluis van Europa’. De schepen moesten een traject van zo’n 800 meter afleggen om vanaf het Amsterdams Verlaat via de Donkere Sluis bij de Havensluis de stad weer te kunnen verlaten.

De route door Gouda was lange tijd de enige toegestane internationale vaarverbinding. De vaarweg door de binnenstad was erg druk  en dat zorgde voor veel economische bedrijvigheid. Niet in de laatste plaats omdat de schippers een paar uur in de binnenstad moesten doorbrengen.

(tekst loopt onder de foto door)

Hoewel de huidige Donkere Sluis in de achttiende eeuw is gebouwd, is deze sluis wel het oudste deel van ‘de langste schutsluis van Europa’. Waarschijnlijk was er op deze plek al in de dertiende eeuw een sluis, mogelijk zelfs al twee eeuwen eerder. Het was aanvankelijk een keersluis: de schepen konden in en uit varen als het water in de Gouwe en de Hollandse IJssel even hoog stond.

In 1778 kreeg de sluis zijn huidige vorm met kruisende deuren. Deze werden aangebracht om het doorspoelen van de Goudse grachten mogelijk te maken, het schuren. Daarvoor gebeurde dat door de volmolenduikers die ten oosten en ten westen van de stad lagen.

Kruisende deuren zijn een Hollandse vinding van omstreeks 1600. Zij kunnen tegen het hoge water in geopend worden, waardoor het water met grote snelheid door de sluis stroomt. De Goudse Donkere Sluis is uniek in Nederland. De sluis staat nog niet op de monumentenlijst, maar Gouda bereidt dat op dit moment voor.